ناسره ايراد گرفته ؛ ضعفى كه او را گرفتار اعتماد به احاديث ضعيف كرده است . شيخ مفيد در مسألهء اراده و مشيت گويد : « گفتهء شيخ ابو جعفر [ صدوق ] رحمه الله در اين باب ، نتيجه‌اى در بر ندارد و به مفاهيم مختلف و متناقضى مىانجامد . اين رويكرد او بدان روست كه وى به ظاهر احاديث متناقض عمل كرده و اهل دقتِ نظر و جداسازى روايات حق و باطل و عمل به روايات معتبر نبوده است . هر كس باورهايش متكى بر سخنان متهافت باشد و از راويان تقليد كند ، اين چنين ضعيف خواهد بود . » « 1 » اين در حالى است كه شخصيت بزرگوار ، سيد مرتضى ، ابو جعفر صدوق را از بين قمىهايى كه هر گونه حديث را بى محابا نقل مىكنند ، استثنا كرده و گفته است « همه قمىها ، به جز ابو جعفر ابن بابويه ، تا ديروز اهل تشبيه و جبر بودند و كتاب‌ها و تصنيفات آنان ، بيان گر و شاهد اين ادعاست . كاش مىدانستم اصل و فرع كدام روايت از وجود شخصى واقفى يا غالى يا قمى اهل تشبيه و جبر در امان مانده است . بررسى و تحقيق ، ميان ما و آنان داورى مىكند . اگر خبر يكى از آنان از اين امور مصون مانده باشد ، راوى آن ، جز مقلّدى محض نيست كه عقيده خود را بىهيچ حجت و دليلى به دست آورده است . نزد شيعه هر كس چنين وصفى داشته باشد ، نسبت به خداى تعالى جاهل بوده ، ممكن نيست به عدالت موصوف گردد و اخبارش دربارهء شريعت قبول شود . » او در ادامه ، مىگويد : « هرگاه از يكى از اين گونه افراد دربارهء سبب اعتقادش به توحيد و عدل يا نبوت و امامت بپرسى ، تو را به روايات حواله مىدهد و احاديث را بر تو مىخواند . اگر آنها اين معارف را از مسيرى صحيح دريافته باشند ، هيچ گاه اعتقاداتشان و شيوهء علم پيدا كردن به آن را [ به روايات ] احاله نمىدهند . » « 2 »

--> ( 1 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 49 . ( 2 ) . رسائل سيد مرتضى ، المجموعة الثالثه ، ص 310 و 311 . ( رسالهء شيخ مفيد در ابطال عمل به خبر واحد ، شمارهء 48 ) .